Een van de vijf principes van een wendbare en lerende organisatie die ik in mijn boek Organisatie-acupunctuur beschrijf, is het positieve mensbeeld. Dat principe gaat ervan uit dat mensen in de kern willen bijdragen, verantwoordelijkheid willen nemen en van nature willen leren. Wanneer leiders handelen vanuit een negatief mensbeeld en geen ruimte geven aan anderen, ontstaat er juist het tegenovergestelde: wantrouwen, passiviteit en terugtrekgedrag.
Je kijkt altijd door je eigen bril
Ieder mens en iedere leider kijkt naar de wereld door zijn eigen bril. Die bril — jouw referentiekader — bestaat uit ervaringen, overtuigingen, waarden en alles wat je onderweg hebt meegekregen. Deze persoonlijke en unieke kijk op de wereld is vaak zo vanzelfsprekend, dat je niet eens merkt dat je door een subjectieve bril kijkt.
Neem Peter. Peter is een leider die snel denkt en snel beslist. Hij is zeker van zijn zaak. Op vragen of dilemma’s heeft hij direct een antwoord. Goed of fout. Klopt of niet. Daar hoeft hij niet lang over na te denken. Waarom? Omdat hij alles beziet door zijn eigen, stevig verankerde referentiekader — en dat heeft hij nog nooit serieus onderzocht. Hij weet gewoon hoe het zit.
Niet gehoord of gezien worden
Voor Peter voelt dit als krachtig leiderschap. Maar zijn omgeving ervaart het heel anders. Zijn teamleden voelen zich niet gehoord of gezien. Ze merken dat hij geen vragen stelt, geen echte nieuwsgierigheid toont. Hij kijkt niet met hen mee, maar oordeelt vanuit zijn eigen denkkader. Hun ideeën krijgen weinig ruimte, hun zorgen worden snel weggewuifd.
Daardoor trekken mensen zich terug, houden zich in of zoeken andere manieren om gehoord te worden — vaak indirect en frustrerend. Het resultaat: stagnatie. De samenwerking stokt. Creativiteit neemt af. Er ontstaat afstand. Peter blijft ondertussen overtuigd van zijn eigen gelijk, terwijl het vertrouwen en eigenaarschap in zijn team langzaam weglekken.
Benut de rijkdom van perspectieven
Wat je vaak niet beseft, is dat je jouw eigen referentiekader voortdurend projecteert op anderen. Je gaan er maar al te makkelijk van uit dat anderen de wereld zo zien als jij. Dat is toch logisch? En als dat niet zo is, dan is de ander ‘moeilijk’, ‘naïef’ of doen we het af als weerstand. Daarmee mis je de rijkdom van perspectieven die juist nodig is in complexe vraagstukken.
Leiderschap vandaag vraagt iets anders. Het vraagt bewustzijn van je eigen blik en perspectief en de bereidheid om hierop te reflecteren. Je moet durven onderzoeken: Is het waar? Wat is het effect van dit perspectief? Is er ook een andere kijk mogelijk? Niet om alles los te laten, maar om ruimte te maken voor dialoog, gezamenlijk leren en gedeeld eigenaarschap. Dat kan niet zonder de bereidheid tot zelfreflectie.
Het referentiekader in organisatie-acupunctuur
Vanuit organisatie-acupunctuur kijk je naar organisaties als levende organismen. Geen machines die je met structuren en processen kunt vastzetten, maar levende systemen die bestaan uit energie en bij elkaar gehouden worden door relaties, netwerken, samenwerking en onderstroom.
Het referentiekader van leiders en teams is in zo’n organisme bepalend voor hoe die energie stroomt. Een onbewust referentiekader kan de energie blokkeren en leiden tot stagnatie, ruis of zelfs onveiligheid. Een open, onderzoekend en positief mensbeeld daarentegen opent de weg naar vertrouwen, leren en gezamenlijke verantwoordelijkheid.
De organisatie-acupuncturist helpt om deze verborgen brillen zichtbaar te maken. Door spanningen en patronen te onderzoeken, wordt helder waar kaders, rollen of perspectieven ontbreken. Zo kan de energie weer stromen en krijgt de organisatie de bedding die nodig is om wendbaar en lerend te zijn.
Tot slot
Het begint bij jou als leider. Durf jij je eigen referentiekader onder de loep te nemen? En kun je ruimte maken voor andere perspectieven, zodat je team of organisatie kan groeien als levend organisme dat leert en zich ontwikkelt?
In het boek Organisatie-acupunctuur – insteken voor een wendbare en lerende organisatie vind je de vijf principes van een wendbare en lerende organisatie en praktische insteken om spanningen om te zetten in doorbraken.
Benieuwd wat jouw manier van kijken betekent voor de energie in je team of organisatie? Lees meer in Organisatie-acupunctuur of vraag vrijblijvend een kennismakingsgesprek aan.