Effectief vakmanschap in organisaties wordt gedragen door persoonlijk leiderschap. Persoonlijk leiderschap houdt in dat je bewust bent van het effect van jouw gedrag op anderen en dat je hier verantwoordelijkheid voor neemt. Dit vraagt dat je bereid bent tot zelfreflectie en buiten je comfortzone durft te stappen. Dat je regelmatig stil staat bij de manier waarop jij communiceert, samenwerkt en beslissingen neemt. Hoe effectief doe jij dit in de ogen van anderen? Alleen dan kom je tot zelfbewustzijn van wat er écht gebeurt in de interactie en relatie.
Tot die tijd leg je de verantwoordelijkheid voor vervelende situaties vaak buiten jezelf. Bij die ene vervelende collega die niet doet wat jij wil, of bij het management of het beleid in de organisatie wat voortdurend aan het veranderen is, maar waarvan jij geen idee hebt wat ze nu echt van je verwachten.
Door zelfreflectie kun je ook bewust worden van de patronen die je vertoont als de druk toeneemt. Hoe je omgaat met spanning en ongemak. We hebben al heel jong allerlei mechanismen ontwikkeld om ons te beschermen tegen spanning en ongemak. Vechten, vluchten, verlammen, aanpassen of beschermend gedrag. Als mens willen we ons graag goed voelen en pijn, spanning of ongemak vermijden we het liefst. We willen ons goed voelen.
Zelfbewust leiderschap vraagt om beter te worden in voelen
We hebben in onze maatschappij lange tijd het denken superieur gesteld aan voelen…. en dat doen we nog steeds. Mentale intelligentie boven emotionele intelligentie. IQ boven EQ. Analytisch vermogen is ook van groot belang in veel functies, zeker ook in leiderschapsrollen. De inhoud snappen, een probleem kunnen begrijpen, analyseren en kunnen overzien.
Maar het vermogen om te voelen is minstens zo wezenlijk in effectief leiderschap: aanvoelen, invoelen, inleven in het hier en nu is onmisbaar voor empathisch vermogen. Dit is onmisbaar in relaties met anderen. Als je met je aandacht sterk gericht bent op je denken in je hoofd, ben je vaak minder afgestemd op je gevoel in je buik. Gevoel is van jou, het is persoonlijk en dus subjectief. Het biedt je toegang tot jouw behoeften en tot het inleven in het gevoel van de ander. Het goed kunnen inspelen op gevoelens en emoties als onderdeel van een gesprek, is onmisbaar in alle leiderschapsvaardigheden. Denk hierbij aan feedback, dialoog, besluitvorming en bij onenigheid.
Beter worden in voelen is een leiderschapsthema waar ik in mijn werk als teamcoach veel potentieel ervaar. Het wordt in toenemende mate onmisbaar naarmate de complexiteit van het werk toeneemt. Dit vraagt immers om kunnen gaan met spanning, ongemak, niet weten en onzekerheid.
De valkuil van je beter voelen
Er is een subtiel maar belangrijk verschil tussen je beter voelen en beter worden in voelen. Je beter voelen is menselijk — we zoeken comfort, bevestiging en rust. Maar als leiderschapsstrategie heeft het een beperking: je beweegt weg van het ongemak, in plaats van dat je ongemak benut als kans voor potentieel. Je zoekt de oplossing vaak buiten de relatie om, in plaats van de informatie op te halen die de situatie je geeft over de kwaliteit van de samenwerkingsrelatie.
Beter voelen vraagt iets anders. Het vraagt dat je het ongemak niet vermijdt. Dat je de spanning zelfs laat bestaan. Dat je nieuwsgierig wordt naar wat er onder zit. Wat vertelt dit gevoel mij over wat ik nodig heb? Wat vertelt het mij over onvervulde behoeften van dit team? Wat wil dit gevoel mij laten zien over de dynamiek in deze organisatie?
Dit is een onmisbare leiderschapsvaardigheid die je kunt ontwikkelen.
Voelen als organisatievermogen
Voelen is zeker niet alleen een individueel thema. Het speelt vooral ook op het niveau van teams. Als gevoelens niet op de voorgrond staan, wordt ongemak vaak omgezet in snelle acties en oplossingen. Een stilte of emotie wordt snel weggelachen.
Je kunt feilloos voelen hoe het is gesteld met de energie in een team. Is deze positief en hoog, dan stroomt de energie over het algemeen. Is de energie laag en gelaten, dan speelt er vaak het een en ander in de onderstroom. In mensen en tussen mensen. Door gedoe, onuitgesproken spanningen, onduidelijke besluiten of irritatie over hoe dingen verlopen. In mijn werk als organisatiecoach noem ik dit gestagneerde energie. Energie die niet meer stroomt. Die vastzit in patronen, in meningen en standpunten, in onuitgesproken verwachtingen tussen mensen. Zoals in acupunctuur de energiebanen in het lichaam kunnen helpen en voor klachten zorgen, zo kan energie in een organisatie stagneren — en dat heeft gevolgen voor vitaliteit, samenwerking en wendbaarheid.
De kwaliteit van de onderlinge relaties is een belangrijke voorspeller voor het gewenste resultaat. Energie die stagneert tussen mensen, biedt een opening voor een gesprek. Een gesprek over gevoel, over beleving en percepties. Subjectief, persoonlijk en ja, vaak ook spannend en ongemakkelijk. Alleen als ik zelf mijn gevoel toelaat en gevoel benut voor mijn eigen behoeften en in de relatie met anderen, kan ik dit zintuig goed gebruiken. Om over negatieve energie een gesprek aan te gaan en dit effectief te begeleiden. Een gezonde onderstroom draagt een gezonde en effectieve bovenstroom.
De vraag is dan niet alleen: hoe voel jij je? Maar: hoe goed ben jij in voelen?
En nog belangrijker: wat heeft dit team nodig om denken en voelen effectief te combineren?
Potentieel van voelen
In mijn begeleiding van leiders, teams en organisaties zie ik keer op keer wat er mogelijk wordt als mensen leren voelen zonder direct te willen fixen, oplossen of vermijden. Gesprekken worden echter. De volwassenheid van teams nemen toe. Verbindingen en relaties komen tot stand en worden hechter. Beslissingen komen meer vanuit verbinding dan vanuit controle.
Het begint klein en in het hier en nu. Met een moment van stilte. Met de vraag: wat voel ik in mijn lijf op dit moment? Welke informatie geeft mij dit over de dynamiek in dit gesprek, in deze relatie, in dit team? Met het lef om te zeggen: ik voel dat hier iets speelt. Herkennen jullie dat? Dat is persoonlijk leiderschap in actie.
Wil jij beter leren voelen?
Gevoelens en emoties bepalen in belangrijke mate de energiestromen in teams organisaties. In de opleiding Organisatie-acupunctuur leer je hoe je als leider of transformatieleider effectief kunt werken met je eigen gevoel en de gevoelens van anderen. Je leert waar energie stroomt en stagneert, hoe je de juiste insteek kiest om gestagneerde energie weer om te zetten in beweging, vitaliteit en verandering — stap voor stap, met kleine gerichte insteken.
De opleiding is bedoeld voor leiders en verandermanagers die beseffen dat hun persoonlijk leiderschap het verschil maakt. Die willen leren voelen wat een organisatie nodig heeft om resultaten te kunnen versnellen.