Ik begeleid steeds vaker management en directieteams die continu in de doe-stand staan, gehaast zijn en dringend behoefte hebben aan vertraging en reflectie. Op het eerste oog lijkt alles in orde. De strategie staat. De KPI’s zijn helder. De structuren kloppen. En toch voel je aan alles: de energie stroomt niet meer. De rek is eruit. De druk is te hoog. Het systeem staat continu ‘aan’.
En steeds vaker zie je dat terug in de mensen. In stress, uitval en burn-out. Meer dan 20% van de werkenden in Nederland had in 2024 werkgerelateerde burn-outklachten (CBS/RIVM). Vooral jonge professionals tussen 25–34 jaar ervaren veel druk. Achter dat cijfer gaan geen statistieken schuil, maar mensen die ’s nachts wakker liggen, die zichzelf voorbijlopen, die blijven presteren terwijl de batterij al lang leeg is. Wat als we organisaties niet langer bekijken als leveringsmachines, maar als levende organismen?
Organisatie-acupunctuur: kijken naar energie en samenhang
Organisatie-acupunctuur kijkt naar organisaties zoals we ook naar een menselijk lichaam kijken: als een levend systeem waarin alles met elkaar samenhangt en waar energie kan stromen of vast kan komen te zitten. De traditionele Chinese geneeskunde gaat ervan uit dat levensenergie (qi) door energiebanen stroomt: de meridianen. Als die energie verstoord raakt door stress, spanning of blokkades, ontstaan klachten. Door op specifieke punten een kleine, gerichte prikkel te geven, wordt het zelfherstellend vermogen van het lichaam weer geactiveerd. In organisaties werkt het in essentie niet anders. Waar in het lichaam energie stroomt door meridianen, stroomt in organisaties informatie, vertrouwen en samenwerking door relaties, communicatie, rolverdeling en teams, besluitvorming en overlegvormen. Wanneer die stroom verstoord raakt door voortdurende druk, onduidelijkheid, wantrouwen, gebrekkige feedback of slechte relaties, ontstaan blokkades in het systeem. Dat zie je terug in stroperige processen, oplopende spanningen, hoog ziekteverzuim en uitputting.
Wat spanning doet met mensen en met organisaties
Spanning herken je in een lichaam en in een organisatie aan vergelijkbare signalen:
- Chronische stress In het lichaam: altijd ‘aan’, hoge cortisol, slechte slaap. In organisaties: permanente urgentie, brandjes blussen, geen tijd voor reflectie.
- Ongezonde input In het lichaam: slechte voeding, alcohol, overload aan prikkels. In organisaties: slechte communicatie, micromanagement, onduidelijke of utopische doelen.
- Overbelasting In het lichaam: ontstekingen, uitputting. In organisaties: te veel werk, te veel projecten, geen grenzen.
- Verstoorde ordening In het lichaam: verkeerde houding, compensatiegedrag. In organisaties: onduidelijke rollen, strijd over bevoegdheden, tegenstrijdige petten.
- Blokkades in doorstroming In het lichaam: spierspanning, krampen. In organisaties: werk blijft tussen teams hangen, besluiten landen niet in de uitvoering.
- Gebrekkige feedback In het lichaam: signalen negeren met pijnstillers. In organisaties: KPI’s zonder leerloop, fouten verbergen in plaats van benutten.
En vaak gaat de nadruk op presteren ten koste van reflectie en leren en het accent op taken en resultaten ten koste van aandacht voor relatie en verbinding.
Hypernerveuze organisaties
We leven in een versnellingsmaatschappij. Altijd bereikbaar. Altijd verbonden. Meer prikkels, meer onzekerheid, meer verandering. Ons zenuwstelsel krijgt nauwelijks nog de kans om te herstellen.
Wat ik zie in organisaties, is dat dit collectieve zenuwstelsel net zo overbelast raakt. Steeds meer organisaties gedragen zich hypernerveus. Hoge ambities, technologische versnelling, klantdruk, aandeelhouders, controlemechanismen — alles duwt op het gaspedaal tegelijk.
De reflex?
Nog meer vergaderen. Nog meer sturen. Nog meer rapporteren. Nog meer controleren.
En steeds minder: rust, reflectie, leren en echte keuzes. De organisatie raakt gevangen in haar eigen versnellingsvalkuil.
Wat jaagt dit systeem eigenlijk op?
De drivers zitten vaak in de bovenstroom:
- Utopische doelstellingen die geen ruimte laten voor de realiteit van het werk.
- KPI’s die vooral output meten, maar nauwelijks kwaliteit van relaties, leervermogen of welzijn.
- Managementsystemen gericht op maakbaarheid en controle, terwijl de werkelijkheid steeds complexer wordt.
Deze druk werkt direct door in de onderstroom: In spanning tussen mensen. In voorzichtig gedrag. In vermijding. In controle. In verlies van speelruimte. Angst om te falen, om afgerekend te worden, om niet te voldoen.
Een hypernerveuze organisatie lijkt op een lichaam in chronische stress: het systeem staat voortdurend in de actiestand, met te weinig momenten van regulatie en herstel. Het hart van de organisatie klopt te snel.
De klacht is vaak niet de oorzaak
Wat je in organisaties aan de oppervlakte ziet — gedoe, weerstand, verzuim, tegenvallende resultaten — is meestal niet de bron, maar het symptoom. De klacht is vaak een symptoom en niet de oorzaak. Als bepaald gedrag niet wordt vertoond of resultaten achterblijven, wijst dat meestal op een onderliggend patroon in het systeem. De neiging is om op zoek te gaan naar de schuldige, de zwakke schakel of de disfunctionele medewerker.
Maar zoals bij een lichaam zelden één spier de oorzaak is van langdurige pijn, zo ontstaat ook organisatiepijn bijna nooit door één persoon. Het ontstaat in de interacties tussen mensen, structuren, verwachtingen, rollen en besluitvorming.
Ik begeleidde onlangs een directieteam waarbij alle KPI’s op groen stonden. Strategie helder. Structuur op orde. KPI’s van dit jaar werden zo goed als helemaal gerealiseerd. En toch zat het team vast. De energie was laag. De verbinding ontbrak. Onderlinge spanningen werden niet uitgesproken. Mensen hielden zich in. Niet omdat iemand niet wilde. Maar omdat de druk zo hoog was gezet, dat niemand nog ruimte voelde om te vertragen, te twijfelen of te leren. De klacht was: we zijn niet wendbaar genoeg om goed in te spelen op de kansen van AI. De oorzaak bleek: geen headspace voor de lange termijn door veel druk op de korte termijn resultaten.
De holistische blik van organisatie-acupunctuur
De organisatie-acupuncturist kijkt niet naar één schuldige of oorzaak-gevolg, maar naar het geheel. Naar hoe het systeem zichzelf in stand houdt. Net zoals een acupuncturist niet alleen de pijnlijke plek behandelt, maar zoekt naar waar de energie werkelijk vastloopt, onderzoekt een organisatie-acupuncturist interactiepatronen, besluitvorming, rolverdeling, ongeschreven regels in de cultuur en spanningen die niet worden benoemd
Met kleine, gerichte insteken — in rollen, kaders, overlegvormen, besluitvorming of het bespreekbaar maken van spanning — kan de vastgezette energie weer gaan stromen. Niet door het systeem te forceren, maar door het zelfherstellend vermogen te activeren.
Over zelfherstellend vermogen
Ziekte ontstaat wanneer ongezonde belastingen structureel groter zijn dan de draagkracht. Dat geldt voor mensen, én voor organisaties. Een lichaam herstelt op natuurlijke ritmes: ademhaling, slaap, seizoenen, afwisseling tussen inspanning en ontspanning. Als die balans langdurig ontbreekt, raakt het systeem uitgeput.
In organisaties die ik begeleid zie ik vaak het tegenovergestelde: we plakken pleisters, we zoeken naar dé oplossing voor hét probleem. Wat echt nodig is, is belastingen wegnemen, spanning reguleren, onrealistische doelen loslaten, relaties herstellen en ruimte maken voor leren. Zoals acupunctuur het autonome zenuwstelsel helpt reguleren, zo helpt organisatie-acupunctuur om communicatie, samenwerking, structuren en interacties weer in balans te brengen.
Tot slot: een uitnodiging
Wat als we organisaties minder zouden behandelen als machines die steeds meer moeten leveren…en meer als levende systemen die ademruimte nodig hebben? Wat als we bij spanning niet direct harder gaan sturen, maar eerst vertragen om te begrijpen wat er werkelijk speelt?
En wat als de vraag niet langer alleen is: “Hoe krijgen we zieke mensen weer terug aan het werk?”
Maar wordt aangevuld met: “Wat is het dieperliggende patroon waardoor mensen uitvallen en wat vraagt hier om ruimte?” Ik ben benieuwd: waar voel jij in jouw organisatie dat energie niet meer stroomt?
Wil je het vak van organisatie-acupuncturist leren beheersen en met ogenschijnlijk kleine insteken grote beweging mogelijk maken? Dan is de opleiding Organisatie-acupunctuur wellicht iets voor jou. Grijp dan nu je kans.